MENİSKÜS YIRTIĞI

Menisküs C harfi şeklinde parlak beyaz renkte, yumuşak kıvamda bir kıkırdaktır.

İnsanlarda dizin içinde yerleşmiş iç ve dış menisküs olmak üzere her dizde iki adet menisküs bulunur, diz için çok önemli görevleri vardır: Kıkırdakların beslenmesine katkıda bulunur, yük emici görev yapar, eklemin uyumunu arttırır ve diz duyusunda önemli bir algılayıcıdır. Menisküsler bu önemli görevlerinden dolayı dizin vazgeçilmez yapılarıdır. Menisküsü çıkarılmış hastalarda erken yaşlarda dizde osteoartrit (kireçlenme) kaçınılmazdır.

Menisküs yırtıkları travmalar sonucu, sportif faaliyetlerde ya da travma olmaksızın yaş ile birlikte dokunun bozulması sonucu ortaya çıkabilir. Yırtılmış bir menisküs dizde değişik belirtiler verebilir: Ağrı en temel belirtidir ve özellikle çöküp kalkarken, merdiven inip çıkarken ortaya çıkar. İstirahatte genellikle ağrıya neden olmaz. Diğer sık rastlanan belirtiler: Dizde takılma-kilitlenme ve ara sıra ortaya çıkan dizdeki şişliktir. Menisküs yırtıklarında dizde kızarıklık, sıcaklık ve vücutta ateş gözlenmez.

Menisküs yırtığı travma sonucu ortaya çıkmış ise genellikle yırtığa eşlik eden başka lezyonlara da rastlanır, örneğin ön çapraz bağ yırtığı, kıkırdak yaralanması, iç yada dış yan bağ yaralanması gibi. Bu durumda bütün lezyonların tanısı konularak tedavileri birlikte yapılmalıdır.

Menisküs yırtığı şüphesi olan hastaya uygun muayene yöntemleri ile tanı konulur, gerekli durumlarda görüntüleme yöntemlerinden de faydalanılır (örneğin, Röntgen, MRG).

Tedavisi

Yırtık saptanan hastanın yaşı, mesleği, yakınmaları, fiziksel aktivite düzeyi, eşlik eden başka lezyon olup olmadığı ve hastanın beklentileri tedavi yöntemini belirlemede en önemli faktörlerdir. Tedaviyi hekim ve hasta, ya da aile (çocuksa) birlikte belirler ve uygun yönteme karar verir.

Tedavide genel olarak iki yöntem uygulanır: Cerrahi ve konservatif (ameliyatsız).

Cerrahi tedavi artroskopi denilen yöntemle uygulanır. Artroskopide eklemin ön kısmından açılan iki küçük delikten kamera ve gerekli cerrahi aletler yardımıyla uygun işlem yapılır ve genellikle hasta aynı gün içinde taburcu edilerek evine gönderilir. Cerrahi olarak iki yöntem sıklıkla kullanılır: Menisküsün bir kısmının kesilerek alınması ya da menisküsün dikilmesi. Yukarıda sayılan önemli görevlerinden dolayı menisküsün dikilmesi her zaman tercih edilmesi gereken yöntemdir; ancak menisküsün dikilebilmesi için yırtığın dikilmeye uygun bir yırtık olması, yırtıldıktan sonra üzerinden çok zaman geçmemiş olması, yırtığın iyileşmeye uygun yerde olması (kapsüle yakın) ve hastanın dikiş işleminden sonra doktorunun planladığı rehabilitasyona uyum sağlayacak olması gereklidir. İyileşme şansı yüksek yırtıklar, gençlerdeki kapsüle yakın akut yırtıklardır. Bu şartlar yok ise menisküs dikilemez ya da dikilse de iyileşemez, dolayısıyla bu durumda yırtık kısım kesilerek çıkarılır. Hastaya menisküsün dikilmesi işlemi uygulanmış ise ameliyat sonrası hastalar bir süre koltuk değneği ve dizlik kullanırlar ve spora tam olarak dönmeleri 6-7 ayı bulabilir. Menisküsü kesilerek çıkarılan hastalar ise birkaç hafta içinde spora dönebilmektedirler.

Artroskopik menisküs ameliyatı iki tip anestezi yöntemiyle yapılabilir: Genel anestezi ve bölgesel anestezi. Genel anestezide hastalar uyutulur, uyandıklarında ameliyat sonlanmış olur. Bölgesel anestezide ise belden yapılan bir iğne ile hastanın belden aşağısı uyuşturulur, ameliyat sırasında uyanık kalırlar ve isterlerse televizyon ekranından ameliyatlarını da seyretmeleri mümkündür.

Artroskopi sonrası hastalar anestezinin etkisi tamamen geçtikten sonra genellikle aynı gün içinde yürüyerek evlerine gidebilirler. Ameliyat sonrası ilk bir hafta diz çevresine buz uygulanır, gerekli diz çevresi egzersizleri yapılır ve daha sonra dizi güçlendirici çalışmalara başlanır. Hastanın sokağa çıkıp aksamadan yürür hale gelmesi genellikle 5 ile 15 gün arasında bir zamanı bulur.

Konservatif (ameliyatsız) tedavi ise genellikle yakınmaları hafif ve hastayı çok rahatsız etmeyen yırtıklarda, yaşlı hastalarda ve ameliyat olamayacak durumdaki hastalarda tercih edilir. Bu durumda hastanın yakınmalarını azaltıcı yöntemler (ilaç tedavisi, fizik tedavi) uygulanır, ancak unutulmaması gereken nokta bu yöntemlerle menisküs yırtığı iyileşmez ancak hastanın yakınmaları hafifletilmiş olur.